Στο νέο «Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών των Φυσικών Επιστημών» (ΦΕΚ, 2002) και στην πρώτη ενότητα με τίτλο «Σκοπός της διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών» για την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση διαβάζουμε:
«Για τον προσδιορισμό του σκοπού διδασκαλίας κάθε αντικειμένου των Φυσικών Επιστημών λήφθηκε υπόψη η ηλικία των μαθητών, που παίζει καθοριστικό ρόλο, αφού άλλες ανάγκες καλείται να εξυπηρετήσει η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στο μαθητή του Δημοτικού και άλλες στο μαθητή του Γυμνασίου και του Λυκείου, και φυσικά τα συμπεράσματα της σύγχρονης εκπαιδευτικής έρευνας. Λήφθηκε επίσης υπόψη η νοητική ανάπτυξη του μαθητή κάθε ηλικίας, το γνωστικό υπόβαθρο που διαθέτει, οι δεξιότητες αλλά και οι προσδοκίες του, το κοινωνικό περιβάλλον και οι αναγκαιότητες που υπάρχουν σ' αυτό. Επιπλέον, λήφθηκε υπόψη ο χρόνος και ο τεχνολογικός εξοπλισμός που έχει ο εκπαιδευτικός στη διάθεσή του για τη διδασκαλία του μαθήματος».

Σε ποιο βαθμό η παραπάνω διακήρυξη «πέρασε» στο πρόγραμμα σπουδών, στο σχολικό εγχειρίδιο και στο υπόλοιπο συνοδευτικό υλικό; Σε ποιο βαθμό το βιβλίο και το άλλο υποσχόμενο εποπτικό υλικό μπορεί να «περάσει» στους μαθητές του Γυμνασίου;

Φέτος, σχολική χρονιά 2007-2008, ξεκίνησε η διδασκαλία του μαθήματος της Φυσικής Β’ Γυμνασίου. Έτσι, οι διδάσκοντες έχουν τώρα στα χέρια τους ένα «νέο» Πρόγραμμα Σπουδών (δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά σε ΦΕΚ το 2002 και από τότε παρέμεινε αναλλοίωτο μέχρι σήμερα) για τις δύο τάξεις του Γυμνασίου (Β’ και Γ’) καθώς επίσης και το νέο σχολικό εγχειρίδιο για τους μαθητές. Τώρα, είμαστε έτοιμοι να θέσουμε ερωτήματα και να διατυπώσουμε τις πρώτες μας σκέψεις με σκοπό να συνεισφέρουμε στη βελτίωση της διδασκαλίας της Φυσικής στο Γυμνάσιο.
Από την αρχή θα πρέπει να τονίσω ότι αφορμή για να ασχοληθώ με το νέο πρόγραμμα και επομένως με το βιβλίο ήταν κυρίως «η μεταφορά του κεφαλαίου της Μηχανικής (Κινηματική και Δυναμική) από την Γ’ Γυμνασίου στη Β΄τάξη και μάλιστα χωρίς την έννοια «επιτάχυνση» και χωρίς το δεύτερο νευτωνικό νόμο της κίνησης». Στη συνέχεια, η κριτική μου επεκτάθηκε και σε άλλα ζητήματα όπως η «ένταξη των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση» (ΤΠΕ-Ε) και η διδακτική προσέγγιση της Φυσικής στο ελληνικό Γυμνάσιο.

Α. Ας αρχίσουμε με τις «υποσχέσεις» προς τους εκπαιδευτικούς που θα διδάξουν για πρώτη φορά το μάθημα με το νέο βιβλίο, όπως αυτές διατυπώνονται στο «Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Φυσικής και Χημείας» γνωστό ως ΔΕΠΠΣ:

Α.1. Το διδακτικό υλικό που θα δοθεί στον εκπαιδευτικό περιλαμβάνει ένα «Βιβλίο για τον εκπαιδευτικό» καθώς και «Εποπτικό υλικό», έντυπο ή ηλεκτρονικό όλων των μορφών (σελίδα 541 του ΔΕΠΠΣ):
Για το βιβλίο του εκπαιδευτικού διαβάζουμε:
«Οφείλει να περιέχει ενδεικτικές διδακτικές ενέργειες που αξιοποιούν τα διαφορετικά είδη των προτεινόμενων διδακτικών προσεγγίσεων, βιβλιογραφικές αναφορές πηγές από το διαδίκτυο και ενημερωτικά στοιχεία για τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, δηλαδή πληροφορίες ιδιαίτερα απαραίτητες για τον εκπαιδευτικό, κυρίως εκείνων που είναι διαφορετικής ειδικότητας από το αντικείμενο που διδάσκει.
Στις ενδεικτικές διδακτικές ενέργειες που παρέχονται στον εκπαιδευτικό πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι μέγιστες και οι ελάχιστες απαιτήσεις που επιδιώκεται να ικανοποιηθούν με την ολοκλήρωση της διδασκαλίας, ώστε να υποβοηθείται η προσαρμογή της στις δυνατότητες της τάξης. Θα πρέπει, επίσης, να περιέχονται πρόσθετες ερωτήσεις, προβλήματα και ασκήσεις, πέραν αυτών που περιλαμβάνονται στο βιβλίο του μαθητή. Τέλος σκόπιμο είναι να περιλαμβάνει οδηγίες για τη μεθοδολογική προσέγγιση του αντικειμένου για τα άτομα με ειδικές ανάγκες».

Πράγματι, από την αρχή της σχολικής χρονιάς (11 Σεπτεμβρίου) δόθηκε στους εκπαιδευτικούς ένα βιβλίο 116 σελίδων. Με μια ματιά, κυρίως μόνο στο μέρος που αφιερώνεται στο πρώτο κεφάλαιο (Κεφάλαιο 1, Εισαγωγή) διαπιστώνουμε ότι:

α. Στο βιβλίο για τον εκπαιδευτικό δεν περιλαμβάνονται «…οδηγίες για τη μεθοδολογική προσέγγιση του αντικειμένου για τα άτομα με ειδικές ανάγκες» όπως επιβάλλει το Πρόγραμμα Σπουδών του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου.
Απορία. Μήπως θα δοθούν αργότερα;

β. Οι βιβλιογραφικές αναφορές περιορίζονται συνολικά σε 16. Πιο συγκεκριμένα:
Μηχανική: 8 (4 στα αγγλικά και 4 στα ελληνικά)
Θερμότητα: 8 (4 στα αγγλικά και 4 στα ελληνικά)
Από μια άποψη αυτό είναι καλό μόνο αν συγκριθεί με τις 230 ξενόγλωσσες αναφορές (αγγλικά και γερμανικά), τις 30 ελληνικές του «Βιβλίου Δασκάλου» ΣΤ’ Δημοτικού για το μάθημα «Φυσικά Δημοτικού» (έκδοση ΟΕΔΒ, 2006).
Μήπως όμως οι (8) οκτώ αναφορές είναι λίγες σε αριθμό;
Μήπως θα πρέπει να προταθούν και βιβλία για τους μαθητές όπως γίνεται με επιτυχία και στο Δημοτικό;

γ. Προτείνεται μόνο ένα (1) λογισμικό (το Σ.Ε.Π. «Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον», της ενέργειας Οδύσσεια, έργο Ναυσικά) για μια συγκεκριμένη άσκηση θερμότητας.

δ. Οι χρήσιμες διευθύνσεις στο διαδίκτυο απουσιάζουν παντελώς.
Μήπως η αναζήτηση τους επαφίεται στους διδάσκοντες ή μήπως δεν υπάρχουν κατάλληλες στα ελληνικά ή στα αγγλικά;
Τότε, γιατί επιβάλλεται ρητά από το ΔΕΠΠΣ Φυσικής;

ε. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) προτείνονται οι παρακάτω στόχοι και οι ενδεικτικές δραστηριότητες για το πρώτο κεφάλαιο (Εισαγωγή):

Οι συγγραφείς, υποχρεωμένοι να σεβαστούν το αίτημα του ΔΕΠΠΣ
«Σε ότι αφορά το περιεχόμενό του, το εγχειρίδιο του μαθητή πρέπει να είναι συμβατό με το Πρόγραμμα Σπουδών και να έχει συνταχθεί και διαρθρωθεί με τρόπο που να εξυπηρετεί το σκοπό και τους στόχους της διδασκαλίας της Φυσικής στο Γυμνάσιο»
προτείνουν το παρακάτω οργανόγραμμα:

Μια σύγκριση των δύο πινάκων (προγράμματος και συγγραφέων) μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι (5) πέντε συγγραφείς του βιβλίου θα πρέπει να βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση να προτείνουν παιδαγωγική προσέγγιση (2) δύο διδακτικών ωρών για μια εισαγωγή με τόσο μεγάλες απαιτήσεις (επιστημονική μέθοδος, ιστορία επιστημών, χρήση των ΤΠΕ-Ε, ορισμός μεγάλου αριθμού εννοιών, μετρήσεις μεγεθών, πειραματικά σφάλματα, πίνακες τιμών και γραφήματα) και μάλιστα για μαθητές που μόλις ολοκλήρωσαν την Α΄ τάξη του Γυμνασίου.
Έτσι, οι συγγραφείς αναγκαστικά προχώρησαν σε ορισμένες «εκπτώσεις» οι οποίες προφανώς εγκρίνονται από το ίδιο το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο που ενέκρινε το σχολικό εγχειρίδιο και τον οδηγό του εκπαιδευτικού.
ε1) Δεν ασχολούνται καθόλου με το στόχο:
«Να λαμβάνουν μετρήσεις και να κατασκευάζουν πίνακες μετρήσεων. να συνδέουν τη μορφή απλών γραφικών παραστάσεων (ευθείας) με την μαθηματική σχέση που περιγράφει την εξάρτηση των φυσικών μεγεθών».

ε2) Η ενδεικτική δραστηριότητα
«....εισαγωγή της έννοιας του πειραματικού σφάλματος»
επιδιώκεται να «περάσει» μέσα από την Εργαστηριακή Άσκηση 1 (πείραμα 1) του Τετραδίου Εργασιών του μαθητή. Επίσης, η μέτρηση όγκου ακανόνιστου στερεού δίνεται στην άσκηση 6 (σελίδα 19).

ε3) Και άλλη μία ενδεικτική δραστηριότητα
«Με χρήση των Ν.Τ. καταγραφή σε πίνακες και επεξεργασία πειραματικών δεδομένων που αφορούν τη μέτρηση θεμελιωδών μεγεθών και παραγώγων τους».
προφανώς παραλείπεται από την Εισαγωγή και μεταφέρεται, μάλλον, στο επόμενο Κεφάλαιο (κινήσεις).

στ. «Οι πρόσθετες ερωτήσεις, προβλήματα και ασκήσεις, πέραν αυτών που περιλαμβάνονται στο βιβλίο του μαθητή» είναι σωστή επιταγή που θα διευκολύνει το διδάσκοντα και μπορεί να υλοποιηθεί αρκεί να διατηρηθεί η κατάταξη των δραστηριοτήτων με τους όρους που αναφέρονται στο βιβλίο (ερωτήσεις – εφαρμογές – ασκήσεις).

Και μια αβλεψία. Στη σελίδα 23 γράφει ότι «στο κεφάλαιο 1 μελετώνται, οι έννοιες της κινηματικής, οι έννοιες της αδράνειας, της δύναμης και οι νόμοι του Νεύτωνα, η έννοια της πίεσης και της άνωσης, οι έννοιες του έργου …» ενώ το ορθό βρίσκεται στη σελίδα 32.

Β. «Εποπτικό υλικό», έντυπο ή ηλεκτρονικό όλων των μορφών.
Σύμφωνα με το ΔΕΠΠΣ θα πρέπει να δοθούν στους εκπαιδευτικούς διαφάνειες, μοντέλα, εκπαιδευτικό λογισμικό, βίντεο,
«Διαφάνειες: Οφείλουν όχι μόνο να «παρακολουθούν» και να υποστηρίζουν την πορεία της διδασκαλίας, «εικονογραφώντας» την, αλλά, αντίθετα, να αποτελούν οργανικό στοιχείο της. Για το σκοπό αυτό, πέραν της ευστοχίας στην επιλογή τους και της αισθητικής αρτιότητάς τους, πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στο περιεχόμενό τους. Επιπλέον, θα πρέπει να περιλαμβάνουν προβαλλόμενα φύλλα εργασίας, χάρτες εννοιών και ενδεικτικές οδηγίες χρήσης τους. Οι τελευταίες πρέπει να είναι κατατοπιστικές και να προάγουν το ανακαλυπτικό μοντέλο μάθησης.
Προπλάσματα, μοντέλα, παρασκευάσματα: Η συμβατότητα με τη διδασκόμενη ύλη, η αισθητική αρτιότητα, αλλά και η ποιότητα κατασκευής, η ανθεκτικότητα, το μικρό βάρος είναι απαραίτητα χαρακτηριστικά, προκειμένου ο εκπαιδευτικός να παρακινείται να τα χρησιμοποιεί ως βοηθητικά υλικά της διδασκαλίας του.
Εκπαιδευτικό λογισμικό και ταινίες βίντεο: Οφείλει να συμπληρώνει το συμβατικό διδακτικό υλικό, αξιοποιώντας τη δυνατότητα διασύνδεσης και πολλαπλής αναπαράστασης της πληροφορίας που παρέχει. Ειδικά το λογισμικό σκόπιμο είναι να περιλαμβάνει προσομοιώσεις για τη μελέτη των παραγόντων που επηρεάζουν τα φυσικά φαινόμενα, πειράματα συγχρονικής μέτρησης και απεικόνισης με Η/Υ και αισθητήρες (MBL). Παράλληλα θα πρέπει να εξυπηρετεί την ομαδική εργασία στη σχολική αίθουσα. Αναγκαίο επίσης είναι να επιτρέπει τη συλλογή, επεξεργασία και παρουσίαση στοιχείων, ώστε να αξιοποιείται στο πλαίσιο των εργασιών (ομαδικών και ατομικών) των μαθητών. Για τα άτομα με ε.ε.α. πρέπει να προβλέπεται προσβάσιμο υλικό στην ΕΝΓ, Bralle ή μορφή ανάγλυφη».
Βιβλιογραφικό υλικό: Βιβλία και περιοδικά με περιεχόμενο σχετικό με τα θέματα που εξετάζονται, ακόμη και από την πλευρά άλλων επιστημών, σχετικές διευθύνσεις στο διαδίκτυο.

Β1) Όσον αφορά τις διαφάνειες
Δεν δόθηκαν. Μήπως υπάρχει διαγωνισμός «εν εξελίξει»;

Β2) Όσον αφορά τα: Προπλάσματα, μοντέλα, παρασκευάσματα.
Δεν δόθηκαν. Μήπως υπάρχει διαγωνισμός «εν εξελίξει»;

Β3) Όσον αφορά το Εκπαιδευτικό λογισμικό
Ένα λογισμικό Φυσικής είναι ήδη αναρτημένο στο δικτυακό τόπο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου (www.pi-schools.gr )
Εκπαιδευτικό Λογισμικό (CD-ROM) Φυσική β΄, γ΄ Γυμνασίου

Στις 22 και 24 Σεπτεμβρίου 2008 δοκίμασα να το «τρέξω» αλλά δεν έγινε …. τίποτα.
Ένα ερώτημα: «γιατί δεν αναφέρεται καθόλου η ύπαρξη του συνοδευτικού λογισμικού στον Οδηγό του Εκπαιδευτικού»; Μήπως δεν έψαξα καλά;

Β4) Όσον αφορά τις ταινίες βίντεο
Δεν δόθηκαν. Μήπως υπάρχει διαγωνισμός «εν εξελίξει»; Ποιο είναι το περιεχόμενο των ταινιών βίντεο;

Β5) Όσον αφορά τα πειράματα συγχρονικής μέτρησης και απεικόνισης με Η/Υ και αισθητήρες (MBL, Microcomputer Based Laboratories).
Από όσο μπορώ να γνωρίζω δεν υπάρχουν τέτοια συστήματα για τα ΓΥΜΝΑΣΙΑ ενώ υπάρχουν στα Γενικά Λύκεια.
Μήπως θα δοθούν με κάποιο νέο διαγωνισμό και στα Γυμνάσια;

Η «Εισαγωγή» του βιβλίου Φυσικής Β’ Γυμνασίου
Προτού προχωρήσουμε στις προτάσεις μας ας δούμε από πιο κοντά το περιεχόμενο της εισαγωγής (Κεφάλαιο 1) που σύμφωνα με το ΔΕΠΠΣ οφείλει να περιλαμβάνει τρεις θεματικές ενότητες:
1.1. Οι φυσικές επιστήμες και η μεθοδολογία τους
1.2. Η επιστημονική μέθοδος
1.3. Τα φυσικά μεγέθη και οι μονάδες τους

Για την πρώτη ενότητα 1.1.
Στο βιβλίο αφιερώνονται περίπου τρεις σελίδες κείμενο και εικόνες. Στην αρχή, οι συγγραφείς επιχειρούν να απαντήσουν στο ερώτημα «Γιατί είναι χρήσιμη η μελέτη της φυσικής;» δίνοντας παραδείγματα από τον κόσμο της τεχνολογίας. Όμως, η επιλογή των συσκευών (κινητό τηλέφωνο, φούρνος μικροκυμάτων, τηλεόραση και ηλεκτρονικός υπολογιστής) μάλλον αποσκοπεί στον εντυπωσιασμό και όχι στην παρότρυνση των μικρών μαθητών που μόλις εισήλθαν για πρώτη μέρα στη Β’ τάξη του Γυμνασίου.
Επιπλέον, η υπόσχεση ότι οι μαθητές που θα γνωρίσουν τους νόμους της φυσικής θα διαμορφώσουν «ολοκληρωμένη άποψη» για θέματα όπως φαινόμενο θερμοκηπίου, σεισμοί, τρύπα του όζοντος, πυρηνική ενέργεια είναι επίσης υπερβολική.
Στη συνέχεια, οι συγγραφείς επιχειρούν να δείξουν στα μικρά παιδιά τι κάνουν οι φυσικοί λέγοντας τους ότι «προσπαθούν να περιγράψουν τα φυσικά φαινόμενα με ένα ενιαίο σύνολο εννοιών. Δύο τέτοιες βασικές έννοιες είναι η ενέργεια και η αλληλεπίδραση, οι οποίες μαζί με την αντίληψη που έχουμε για τη μικροσκοπική δομή της ύλης μας βοηθούν στην πληρέστερη ερμηνεία των φαινομένων» (σελίδα 10).
Με άλλα λόγια θεωρώ ότι οι παραπάνω υποσχέσεις και δηλώσεις αυτής της μορφής δεν ταιριάζουν εφόσον απευθύνονται σε μαθητές που μόλις τελείωσαν το Δημοτικό (ας μην ξεχνάμε και το χάσμα του ενός έτους στο ΔΕΠΠΣ Φυσικής: στην Α’ Γυμνασίου δεν διδάσκεται η Φυσική και η Χημεία).
Και μια απορία σχετικά με τη λεζάντα της εικόνας 1.4 (εφαρμογές της τεχνολογίας). Πώς θα απαντήσουν οι μαθητές στο ερώτημα «Ποιοι κλάδοι των φυσικών επιστημών συμμετείχαν στην εξέλιξή τους;».

Για τη δεύτερη ενότητα 1.2.
Η ενότητα αναφέρεται στην επιστημονική μέθοδο. Οι συγγραφείς επέλεξαν ως παράδειγμα την ελεύθερη πτώση. Πρόκειται για φαινόμενο που τελικά οι μαθητές του Γυμνασίου (Β’ και Γ’ τάξεις) ποτέ δεν θα μελετήσουν μια και η έννοια/μέγεθος επιτάχυνση δεν περιλαμβάνεται στο σημερινό πρόγραμμα σπουδών της φυσικής Γυμνασίου.
Κατά τη γνώμη μου το συγκεκριμένο φαινόμενο δεν προσφέρεται για την εισαγωγή της φυσικής σε παιδιά Β’ Γυμνασίου. Εξάλλου, η δραστηριότητα του βιβλίου με τίτλο «Τα βήματα της επιστημονικής μεθόδου και η ελεύθερη πτώση» (σελίδα 11) προτείνεται σε αμερικάνικο βιβλίο (Merrill Physics: Problem and Physics, McGraw-Hill, 1995) που απευθύνεται σε μαθητές High School με τίτλο POCKET LAB, FALLING.

Για την τρίτη ενότητα 1.3.
Οι συγγραφείς, στην ενότητα «τα φυσικά μεγέθη και οι μονάδες τους» (σελίδα 16), αναγκάζονται να ορίσουν την έννοια «πυκνότητα» (και όχι την έννοια της πυκνότητας όπως γράφεται στο βιβλίο - βλέπε την παρατήρηση του Ανδρέα Κασσέτα στην προσωπική του ιστοσελίδα www.users.sch.gr/~kassetas/ ).
Το ίδιο συμβαίνει και με την έννοια «μάζα»: οι συγγραφείς ορίζουν τη μάζα επικαλούμενοι την εμπειρία των μαθητών και καταλήγουν πολύ γρήγορα στο συμπέρασμα «η μάζα φαίνεται να συνδέεται με την κίνηση». Κατά τη γνώμη μου αυτό δεν είναι απαραίτητο να γίνει εδώ, ούτως ή άλλως θα οριστεί στο κεφάλαιο της Δυναμικής.

Πέντε προτάσεις για τη διδασκαλία της εισαγωγής στο βιβλίο Φυσικής Β’ Γυμνασίου

Μήπως θα ήταν καλύτερα:
1. Να παραλείψουμε την ενότητα 1.2 του βιβλίου με τίτλο. «Η επιστημονική μέθοδος» και να την διδάξουμε κάποια ώρα στο τέλος της Β’ τάξης και στην αρχή της Γ’ τάξης; Βλέπε ένα άρθρο σχετικό με την επιστημονική μέθοδο έρευνας

2. Να ενταχθούν, με φυσικό τρόπο, στις ενότητες που πρωτοεμφανίζονται, οι έννοιες και τα φυσικά μεγέθη του πρώτου Κεφαλαίου (μήκος, μάζα, χρόνος, πυκνότητα) μαζί με τις μονάδες μέτρησης τους;.

3. Να παραλείψουμε τις δύσκολες έννοιες (αλληλεπίδραση, ενέργεια, δομή του ατόμου) για να πείσουμε τους μαθητές για τη χρησιμότητα της φυσικής; Εναλλακτικά θα μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε το σχετικό κείμενο με τη λογική ενός «Ένθετου».

4. Να δώσουμε μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη επιστημονικών στάσεων (περιέργεια, υπομονή, διανοητική εντιμότητα, αντικειμενικότητα, πνεύμα συνεργασίας, προληπτικά μέτρα ασφάλειας κ.α.) που είναι πολύ πιο κοντά στους μαθητές καθώς εργάζονται στο σχολικό περιβάλλον; Για την καλλιέργεια των επιστημονικών στάσεων δες το άρθρο

5. Να δώσουμε μεγαλύτερη φροντίδα στη γραφή των συμβόλων όπως για παράδειγμα το kg με πεζό «k» και όχι κεφαλαίο, τον όγκο με V κεφαλαίο και όχι αλλού μικρό και αλλού κεφαλαίο, την πυκνότητα με ρ και όχι με «d» στον οδηγό του εκπαιδευτικού;

Τέλος, θα ήταν ενδιαφέρον να συνεχιστεί μια εποικοδομητική κριτική του νέου Προγράμματος Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) και του βιβλίου στα υπόλοιπα Κεφάλαια αναφορικά με τη διδασκαλία στο πραγματικό ελληνικό σχολικό περιβάλλον (πραγματικές ώρες διδασκαλίας, πραγματικός εξοπλισμός, «πραγματικοί» μαθητές). Μόνο έτσι θα βοηθηθεί και ο εκπαιδευτικός στην προσπάθεια του να μυήσει τους μικρούς μαθητές στην επιστημονική σκέψη.