Ένας χρόνος υποχρεωτική Προσχολική Εκπαίδευση: δηλαδή;
 

Η υποχρεωτική για ένα χρόνο προσχολική εκπαίδευση (δηλαδή για τα παιδιά ηλικίας 5-6 ετών), κερδίσθηκε το φθινόπωρο του 2006, μετά από έναν μεγαλειώδη αγώνα που έκαναν οι εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και στην προσπάθεια του υπουργείου να μην υποχωρήσει σε κανένα άλλο αίτημα των απεργών - δασκάλων. Για πρώτη φορά αναγνωρίζεται – και επίσημα επιτέλους με νόμο (Ν.3518, άρθρο 73, ΦΕΚ 272 τ. Α΄, 21.12.2006)- η ανάγκη ύπαρξης της υποχρεωτικής προσχολικής εκπαίδευσης, ως ένα σημαντικό κομμάτι της εκπαίδευσης και της μορφωτικής εμπειρίας του παιδιού. Να δούμε, όμως, πόσο πραγματικά ευνοϊκή ή αντίθετα πόσο αίολη θα είναι η κατάσταση αυτή. Γιατί, χωρίς τη διασφάλιση προϋποθέσεων και όρων, μπορεί η υποχρεωτικότητα να καταλήξει σε αντίθετα αποτελέσματα, να αφυδατωθεί από ό,τι θετικό μπορεί να φέρει την ενίσχυση της δημόσιας προσχολικής εκπαίδευσης, αν όχι να χρησιμοποιηθεί ως όχημα για το ακριβώς αντίθετο, δηλαδή την αποδυνάμωσή της. Η υποψία αυτή γίνεται βεβαιότητα, αφού τρεις μήνες μετά δεν έχει γίνει τίποτα που να διασφαλίζει, ότι το Σεπτέμβριο κάθε παιδί θα έχει μια θέση στο νηπιαγωγείο της γειτονιάς του.

Χρειάζεται να δούμε ποια ζητήματα μπαίνουν στο καινούριο αυτό κεφάλαιο της ζωής του ελληνικού δημόσιου νηπιαγωγείου:

1. Είναι δεδομένο ότι δεν υπήρξε –τουλάχιστον μέχρι στιγμής- κανένας σχεδιασμός, καμία προετοιμασία, από την κυβέρνηση. Αντίθετα, έγινε τελείως ξαφνικά για λόγους που προαναφέραμε. Ήδη ακούγεται ότι υπάρχουν σκέψεις ακόμα και για παράταση ενός χρόνου για την εφαρμογή της και ίσως όχι μόνο. Εκτός αυτού, σύμφωνα με δηλώσεις του ειδικού γραμματέα του ΥΠΕΠΘ, κ. Ράμμα, εξετάζεται πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο το υπουργείο να προωθήσει μια τροπολογία που θα επιτρέπει στους ιδιωτικούς και δημοτικούς παιδικούς σταθμούς να κρατήσουν την τάξη του νηπιαγωγείου για τη σχολική χρονιά 2007-2008 (Ελευθεροτυπία, 11/12/2007)!
Μήπως θέλουν να εξυπηρετήσουν και να διασφαλίσουν τα αναρίθμητα ιδιωτικά νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς αλλά και τους παιδικούς σταθμούς των Δήμων; Είναι σαφές ότι αν ανοίξει αυτός ο δρόμος στο όνομα της προσωρινότητας-μεταβατικότητας, είναι πιθανότερο αυτός ο δρόμος να μεγαλώσει παρά να κλείσει μετά. Εξάλλου, στην ίδια λογική ο Γ. Παπανδρέου προαναγγέλλει και προτείνει καθαρά ανάμεσα στις 15 άλλες «δεσμεύσεις μας για την Παιδεία»: «Προσχολική εκπαίδευση για όλους: το ΠΑΣΟΚ εγγυάται την προσχολική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά άνω των 3 ετών στηρίζοντας την ανάπτυξη των δημόσιων Νηπιαγωγείων ή ακόμα και συμπληρώνοντας ένα σημαντικό μέρος του κόστους που πληρώνει η ελληνική οικογένεια σήμερα σε ιδιωτικά Νηπιαγωγεία» (Ελευθεροτυπία, 14.1.2007).
Δηλαδή; Στηρίζει το δημόσιο νηπιαγωγείο ή μήπως θέλει να το συρρικνώσει; Γιατί, στην πραγματικότητα, αυτή η πρόταση σημαίνει ότι θα βγουν χρήματα από τον κρατικό προϋπολογισμό και, αντί να δοθούν για την ίδρυση και τον εξοπλισμό νέων δημόσιων νηπιαγωγείων, θα «επιδοτήσουν» τα ιδιωτικά ή θα δώσουν τη δυνατότητα στους δήμους να επεκτείνουν τη συμμετοχή τους στην προσχολική εκπαίδευση. Και βεβαίως κανείς δε δεσμεύει τις μελλοντικές κυβερνήσεις, στο όνομα της ανυπαρξίας κρατικών κονδυλίων, να αποσύρουν όποτε τις συμφέρει αυτή τη χρηματοδότηση.
Μήπως, το άρθρο 16 δεν αφορά μόνο τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια, αλλά όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, ξεκινώντας από το νηπιαγωγείο, αφού έτσι, εδραιώνεται η αντίληψη της ιδιωτικοποίησης και επεκτείνεται παντού; Το κράτος απαλλάσσεται, με αυτόν τον τρόπο, από την υποχρέωση να καλύψει τις ανάγκες όλων των παιδιών για δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση. Κι αν δεν μπορεί να το κάνει (βλέπε π.χ. κληρώσεις στα νηπιαγωγεία), τότε αναγκάζει το γονιό να πάει το παιδί του στο ιδιωτικό.
 

2. Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει και πρέπει να είναι ο μοναδικός υπεύθυνος φορέας για όλη την Προσχολική Εκπαίδευση, αντί αυτή να είναι πολυδιασπασμένη (4 υπουργεία, ΔΕΗ, ΟΤΕ, Εκκλησία, κλπ). Επιπλέον είναι υποχρέωσή του να εγγράψει όλα τα νήπια –και τα προνήπια- στα Δημόσια Νηπιαγωγεία.
 

3. Μέσα από αυτή τη νομοθετική αλλαγή, να μη χρησιμοποιηθεί η προσχολική εκπαίδευση ως ο δούρειος ίππος για να περάσουν τα νηπιαγωγεία, σε πρώτη φάση, στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και στην συνέχεια όλη η Α/θμια εκπαίδευση (κάποιοι δήμοι ακόμη και τώρα ζητούν να κρατήσουν τμήματα νηπιαγωγείου στους παιδικούς σταθμούς τους). Θυμίζουμε τους νόμους περί αποκέντρωσης σύμφωνα με τους οποίους έχουν τη δυνατότητα να ιδρύουν κα να λειτουργούν νηπιαγωγεία και οι οποίοι έμειναν ανενεργοί χάρη στο μεγαλειώδες κίνημα των εκπαιδευτικών εκείνη την περίοδο.

4. Με το μέτρο αυτό, όσο καλό κι αν είναι, έστω κι αν ήρθε αργοπορημένα, δε λύνεται το πρόβλημα της Προσχολικής Εκπαίδευσης, αν δε συνοδευτεί από παράλληλα ουσιαστικά μέτρα, όπως, για παράδειγμα, τη διασφάλιση της φοίτησης για όλα τα παιδιά (νήπια, προνήπια). Γιατί υπάρχουν δύο σοβαροί κίνδυνοι.
- Επειδή η υποχρεωτικότητα αφορά μόνο τα νήπια και αυτά θα προηγούνται των προνηπίων, υπάρχει κίνδυνος να διώχνονται τα προνήπια λόγω έλλειψης κτιρίων και νηπιαγωγών.
- Υπάρχει, επίσης, ο φόβος μη δυνατότητας απορρόφησης ακόμα και νηπίων και αποπομπής τους προς τα ιδιωτικά, με βάση τα όσα ήδη αναφέρθηκαν.
Επιπλέον, μπορεί να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο να στοιβάζονται τα παιδιά σε μεγάλα τμήματα, εξαντλώντας τα ανώτατα όρια (αριθμού παιδιών ανά τμήμα) , θίγοντας, έτσι, άμεσα την ποιότητα της παρεχόμενης προσχολικής εκπαίδευσης στο δημόσιο νηπιαγωγείο. Εκτός αν υπάρξει μια σειρά μέτρων συνολικά για την προσχολική εκπαίδευση.
Γιατί τα πράγματα είναι ασφυκτικά στα νηπιαγωγεία και οι μέχρι τώρα συνθήκες λειτουργίας τους δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες εδώ και πολλά χρόνια. Χρειάζεται γενναία χρηματοδότηση, ώστε να καλυφθούν οι σοβαρές ελλείψεις σε κατάλληλους χώρους, εποπτικό υλικό, μέσα διδασκαλίας, αλλά και σε εκπαιδευτικό δυναμικό (σε νηπιαγωγούς).

5. Τέλος, τεράστιο θέμα προκύπτει όσον αφορά τους στόχους και το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού προγράμματος του νηπιαγωγείου και το ρόλο της προσχολικής αγωγής στην εκπαίδευση. Μέχρι στιγμής, η προσχολική εκπαίδευση, φαινόταν να έχει ως στόχο την ολόπλευρη ανάπτυξη των νηπίων με έμφαση στη βιωματική προσέγγιση της γνώσης και στην ομαλή κοινωνικοσυναισθηματική τους ένταξη στη μικροκοινωνία του σχολείου. Δεδομένης της μέχρι σήμερα σχετικά ομαλής πρόσβασης στην εκπαιδευτική διαδικασία όλων των μαθητών -χωρίς εξεταστικούς φραγμούς καθ΄ όλη τη διάρκεια της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης- δινόταν μεγάλη ελευθερία κινήσεων στις/ στους εκπαιδευτικούς της Προσχολικής Εκπαίδευσης. Και εθεωρείτο δεδομένη, αλλά και επιβεβλημένη η προσέγγιση στα διάφορα γνωστικά αντικείμενα και τομείς με τρόπο παιχνιώδη και δημιουργικό.
Σήμερα, ωστόσο, υπάρχουν δύο σημαντικότατες αλλαγές:
α. αλλάζει η ύλη στην Α/θμια εκπαίδευση στην κατεύθυνση μίας εξαιρετικά μεγάλης εντατικοποίησης.
β. Η προσχολική αγωγή γίνεται υποχρεωτική, τη στιγμή που φαίνεται πως η ύλη του δημοτικού σχολείου ¨κατεβαίνει¨ μία τάξη.
Είναι προφανές ότι η φύση της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο νηπιαγωγείο δεν πρόκειται να μείνει ανεπηρέαστη απ΄ αυτές τις ριζικές αλλαγές.
Φοβόμαστε μήπως το νηπιαγωγείο αντιμετωπιστεί ως ένα είδος εντατικής φροντιστηριακής προετοιμασίας για το δημοτικό. Προς αυτήν την κατεύθυνση «δείχνουν» τόσο η προσπάθεια να ξεκινήσει η δια βίου αξιολόγηση - πιστοποίηση από το νηπιαγωγείο, μέσα από τη λογική του portfolio, όσο και η γνωστή πρόταση του προέδρου του ΕΣΥΠ κ Βερέμη για μετατροπή του δημοτικού σε 5 χρόνια αντί για 6! Μήπως η προσχολική εκπαίδευση θα αποτελέσει τον 6ο χρόνο; Ανάλογα στοιχεία βλέπουμε και στα βιβλία της Α΄ Δημοτικού αλλά και στο νέο οδηγό νηπιαγωγών που φαίνονται να «δείχνουν» προς την ίδια κατεύθυνση.
Η μετατροπή της Προσχολικής Εκπαίδευσης σε άλλη μία «κλασσική» αίθουσα διδασκαλίας από όπου θα εξοριστεί κάθε έννοια παιχνιδιού και ελεύθερης, δημιουργικής και βιωματικής πρόσβασης στη γνώση θα είναι μια μεγάλη απώλεια, αν συμβεί. Το ζητούμενο για μας είναι να διαμορφώνεται τέτοιο κλίμα στην τάξη, ώστε τα παιδιά να περνούν καλά, η γνώση να προσεγγίζεται με ευχάριστο τρόπο. Γιατί μόνο τότε θ’ αγαπήσουν το σχολείο. Ενώ παράλληλα το νηπιαγωγείο θα μπορέσει να λειτουργήσει ως αντισταθμιστικός παράγοντας στις μορφωτικές ανισότητες.
Στην κατεύθυνση αυτή πιστεύουμε πως χρειάζεται να κινηθεί και το δημοτικό σχολείο έχοντας ως προσανατολισμό όχι την εντατικοποίηση, τον ανταγωνισμό και τις συνεχείς πιστοποιήσεις, αλλά την δημιουργική και συνεργατική εκπαιδευτική διαδικασία/ μάθηση, τη γνώση που αντιμετωπίζεται ως ολότητα και προσεγγίζεται μέσα από τις εμπειρίες των παιδιών και μέσα από το παιχνίδι, με τρόπο δημιουργικό και ανοιχτό, ώστε να επιτυγχάνεται ο βασικός στόχος της ολόπλευρης ανάπτυξης των παιδιών σε όλους τους γνωστικούς τομείς. Κάτι που η προσχολική εκπαίδευση έδειξε ότι μπορεί και να υπάρξει και να πετύχει. Εκτός αν στόχος των αλλαγών είναι ακριβώς η αποπομπή όλο και περισσότερων παιδιών από όσο το δυνατό μικρότερη ηλικία από το σχολείο και την εκπαιδευτική διαδικασία.

Γίνεται φανερό ότι το εκπαιδευτικό κίνημα πρέπει ιδιαίτερα τώρα, που πολλά πράγματα θα κριθούν από τον τρόπο εφαρμογής της υποχρεωτικής για ένα χρόνο προσχολικής εκπαίδευσης, να μη θεωρήσει ότι τελείωσε με αυτήν, αλλά να τη βάλει στο κέντρο της προσοχής και των διεκδικήσεων του. Πρέπει τώρα να προβλέψουμε, να προβάλλουμε, να διεκδικήσουμε και να παλέψουμε για να επιβάλλουμε στην πράξη την υλοποίηση των απαραίτητων εκείνων μέτρων, προϋποθέσεων και όρων για την ποιοτική εφαρμογή της δημόσιας και δωρεάν Προσχολικής Εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά, χωρίς αποκλεισμούς, κληρώσεις κοκ.

Ο ένας χρόνος υποχρεωτικής Προσχολικής Εκπαίδευσης για να πραγματοποιηθεί απαιτεί σχεδιασμό τώρα, ο οποίος σημαίνει:
• καταγραφή αριθμού παιδιών που θα φοιτήσουν και ολοκληρωτική κάλυψη των αιτήσεων για εγγραφή που θα γίνουν
• πρόβλεψη, μελέτη και δημιουργία κτιριακών υποδομών που να ανταποκρίνονται στις βιολογικές και μαθησιακές ανάγκες των παιδιών αυτής της ηλικίας (βοηθητικοί χώροι, κουζίνα, χώροι ανάπαυσης και φαγητού, χώροι πολυδραστηριοτήτων, δημιουργία δανειστικών βιβλιοθηκών, εξοπλισμό αυλών με κατάλληλο ψυχοκινητικό υλικό) και που είναι επείγον να επαναπροσδιοριστούν επίσημα
• πραγματική χρηματοδότηση του νηπιαγωγείου για τη διασφάλιση του δημόσιου και δωρεάν χαρακτήρα του και τον εξοπλισμό του με το απαραίτητο παιδαγωγικό και εποπτικό υλικό, αναλώσιμο και μη, όπως αυτό αναφέρεται στο αναλυτικό μας πρόγραμμα, για να σταματήσουν οι γονείς να πληρώνουν και γι ΄αυτό.
Και επιπλέον:
- Δίχρονη υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση για όλα τα παιδιά, χωρίς αποκλεισμούς. Κανένα παιδί έξω από το δημόσιο Νηπιαγωγείο.
- Μείωση των παιδιών στα 15 ανά τάξη και δημιουργία αντίστοιχων οργανικών θέσεων νηπιαγωγών.
- Πρόσληψη επιπλέον μόνιμων νηπιαγωγών στα γραφεία, για την κάλυψη των αναγκών σε άδειες-απουσίες (για να μη διαλύεται η εκπαιδευτική διαδικασία και καταστρατηγούνται κατοχυρωμένα εργασιακά δικαιώματα, όπως η παράνομη ανάθεση στις νηπιαγωγούς επιπλέον ευθυνών για τα νήπια άλλου τμήματος).
- Μαζικοί διορισμοί νηπιαγωγών, με βάση το χρόνο λήψης πτυχίου, διορισμοί όλων των αναπληρωτών/ τριών, ώστε να καλυφθούν όλες οι πραγματικές ανάγκες.
- Πρώιμη παρέμβαση με προγράμματα από το Υπουργείο Παιδείας για παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες και παιδιά με ειδικές ανάγκες (τμήματα ένταξης και ψυχολόγους στα σχολεία).
- Διδασκαλία μητρικής γλώσσας και τμήματα υποδοχής για τα αλλόγλωσσα παιδιά.
- Συνολική στήριξη, αλλά και αποσυμφόρηση του έργου της /του νηπιαγωγού (που διογκώνεται διαρκώς από καθήκοντα που δεν αφορούν άμεσα την εκπαιδευτική πράξη).
- Έρευνα, σχεδιασμός, δοκιμαστική εφαρμογή σε όλα τα επίπεδα και τους τομείς της Προσχολικής Εκπαίδευσης, πριν εξαγγελθεί ή εφαρμοστεί οποιοδήποτε νέο μέτρο. Συμμετοχή των ίδιων των εκπαιδευτικών σε αυτά.
- Άρνηση χορηγών και ιδιωτικοποίησης πλευρών του δημόσιου Νηπιαγωγείου.
- Άρνηση εφαρμογής οποιωνδήποτε διαδικασιών αξιολόγησης και ελέγχου των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
- Διασφάλιση του περιεχομένου εκπαίδευσης και του ρόλου του νηπιαγωγείου στη βάση της ολόπλευρης ανάπτυξης του παιδιού σ’ όλους τους γνωστικούς τομείς (όχι στη σχολειοποίησή του).

Μετά από έξι εβδομάδες απεργίας το εκπαιδευτικό κίνημα κέρδισε την υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση για ένα χρόνο. Θα επιτρέψουμε τη μη εφαρμογή της φέτος και την επιχείρηση ακύρωσης του πιο θετικού μέτρου που πετύχαμε;
Οι παραστάσεις διαμαρτυρίας από ιδιοκτήτες ιδιωτικών σχολείων, αλλά και από δημοτικούς και ιδιωτικούς παιδικούς σταθμούς στο Υπουργείο Παιδείας που θέλουν να μη χάσουν τα παιδιά –πελάτες, βάζουν ένα ακόμη ερώτημα: τι τελικά θα κάνει το Υπουργείο και ποιου είδους προσχολική εκπαίδευση θέλουν να παρέχουν οι κυβερνώντες; Θα είναι δημόσια ή θα αποτελέσει άλλη μια ευκαιρία προς την κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης; Μήπως οι γονείς θα καλύψουν για άλλη μια φορά την μείωση των δαπανών για την παιδεία; Οι απαντήσεις είναι και στο δικό μας χέρι και θα καθοριστούν από τη δράση μας.

28.2. 2007
ΟΜΑΔΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΕΙΣ

ΚΑΛΕΣΜΑ
 

Συναδέλφισσες, συνάδελφοι

Το Δημόσιο Νηπιαγωγείο ιδιωτικοποιείται;
Το Δημόσιο Νηπιαγωγείο οδεύει ολοταχώς προς τους Δήμους;

Σύμφωνα με δηλώσεις του Ειδικού Γραμματέα του ΥΠΕΠΘ κ. Ράμμα, η κυβέρνηση εξετάζει την ίδρυση τμημάτων Νηπιαγωγείων στους παιδικούς σταθμούς των Ιδιωτικών σχολείων και των Δήμων και τη στελέχωσή τους με Νηπιαγωγούς που θα προσλαμβάνουν τα Ιδιωτικά Σχολεία και οι Δήμοι.
Έτσι σκέφτεται η κυβέρνηση να υλοποιήσει τη δέσμευσή της για ένα έτος υποχρεωτική προσχολική εκπαίδευση, δέσμευση που ανέλαβε μετά τη φετινή μεγαλειώδη απεργία μας.

Τι θα σημαίνει αυτό;
• Την απροκάλυπτη ιδιωτικοποίηση του Δημόσιου Νηπιαγωγείου.
• Το σταδιακό πέρασμα του συνόλου των Δημοσίων Νηπιαγωγείων στους Δήμους. Άλλωστε υπάρχει έτοιμο το νομοθετικό πλαίσιο (Νόμοι της αποκέντρωσης 2218 και 2240).
• Την άλωση των εργασιακών μας σχέσεων.
• Την αμφισβήτηση και ακύρωση του εκπαιδευτικού και επιστημονικού μας ρόλου.

Τις μεθοδεύσεις αυτές τις ακυρώσαμε στην πράξη το 1994-1995 με τους μεγάλους, μαζικούς μας αγώνες, ενάντια στην αποκέντρωση, που προωθούσε τότε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με υπουργό Παιδείας τον Γ. Παπανδρέου.

Τις προθέσεις του Υπουργείου Παιδείας καταγγέλλει με ανακοίνωσή του (28-2-2007) το Δ.Σ. της ΔΟΕ.

Γι αυτό
Σας καλούμε σε μια ανοιχτή συγκέντρωση- συζήτηση στα γραφεία της ΔΟΕ, την Τετάρτη 21-3-2007, ώρα 6.30μμ για να συντονίσουμε τα επόμενα βήματά μας.

ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

Επικοινωνία: omada@nipiagogoi.gr